Yönetmeliğe göre yangın tüpü, asma halkası duvardan kolayca alınabilecek şekilde monte edilir. Ağırlığı 4 kg’dan fazla, 12 kg’dan az olan tüplerde (iş yerlerinde en sık görülen 6 kg’lık tüpler bu gruptadır) askı halkasının yerden yüksekliği yaklaşık 90 cm’yi geçmemelidir. Tüpler kapı arkasına, kapalı dolaplara ve derin duvar girintilerine konmaz, her noktadan en fazla 25 metre yürüyerek ulaşılabilecek şekilde dağıtılır ve uzaktan görülecek şekilde işaretlenir.
Kural kısa ama uygulamada akla çok soru getiriyor: 2 kg’lık tüp nereye asılır, 12 kg’lık tüp yere konabilir mi, hangi askı aparatı alınmalı, levha zorunlu mu? Bu yazıda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in (BYKHY) 99. maddesini esas alarak hepsini tek tek açıklıyoruz.
Yangın tüpü kaç cm yükseğe asılır?
BYKHY Madde 99’un 5. fıkrası, taşınabilir söndürme cihazlarının duvara bağlantı halkasının duvardan kolaylıkla alınabilecek şekilde yerleştirilmesini, 4 kg’dan ağır ve 12 kg’dan hafif cihazların ise zeminden yüksekliğinin yaklaşık 90 cm’yi aşmayacak şekilde monte edilmesini istiyor.
Pratikte bu şu demek: metreyle yerden 90 cm ölçün, askı aparatının kancasını (tüpün asılacağı noktayı) bu seviyeye ya da biraz altına getirin. Böylece tüpün tutma kolu bel hizasında kalır; kısa boylu biri, yaşlı biri ya da panik halindeki biri tüpü düşürmeden kolayca indirebilir.
Neden 90 cm?
Dolu bir 6 kg’lık kuru tozlu tüp gövdesiyle birlikte 9–10 kg civarındadır. Bunu omuz hizasından ya da başın üstünden indirmeye çalışmak hem zaman kaybettirir hem de tüpün yere düşüp hasar görmesine yol açar. Öte yandan tüp yere konduğunda da sorun çıkar: tekmelenir, üzerine eşya yığılır, nemli zeminde paslanır ve en önemlisi masaların, kolilerin arkasında görünmez hale gelir. 90 cm, hem ulaşılabilir hem de görünür olmanın dengesidir.
Tüp ağırlığına göre yerleşim
Yönetmelikteki 90 cm kuralı belirli bir ağırlık aralığı için yazılmış. Diğer tüplerde uygulama şöyle:
| Tüp | Nasıl yerleştirilir? |
|---|---|
| 1–2 kg (ev, araç, küçük ofis) | Yönetmelik bu sınıf için ayrıca yükseklik belirtmiyor. Kolayca uzanılabilecek, göz hizasının altında bir noktaya askı aparatıyla asılır. |
| 4 kg’dan ağır, 12 kg’dan hafif (6 kg kuru tozlu, 6 lt köpüklü gibi) | Askı halkasının yerden yüksekliği yaklaşık 90 cm’yi geçmez (BYKHY 99/5). |
| 12 kg ve üzeri | Ağırlığı nedeniyle yükseğe asılmaz; zemine yakın bir tüp sehpası ya da ayağı üzerinde veya yangın dolabının tüp bölmesinde durur. |
| 25–50 kg tekerlekli | Yerde, tekerlekleri üzerinde durur. Kapalı otopark, depo, atölye gibi geniş alanlar için tasarlanmıştır. |
Yangın tüpü nereye konur?
BYKHY Madde 99’un 4. fıkrası yerleşim için dört temel ilke koyuyor. Söndürme cihazları:
- Dışarıya doğru ve geçiş boşluklarının yakınına yerleştirilir. Yangın anında insanlar çıkışa doğru hareket eder; tüp de bu yolun üzerinde olmalıdır ki kişi tüpü alıp ateşe dönebilsin, gerekirse de arkasında çıkış yolunu bulsun.
- Dengeli dağıtılır. Bütün tüpleri bir köşeye toplamak yerine alan boyunca yayılır.
- Görülebilecek şekilde işaretlenir ve her durumda kolayca girilebilir yerlere konur.
- Yangın dolaplarının içine veya yakınına yerleştirilebilir. Tüp bölmeli yangın dolapları bu yüzden yaygındır.
25 metre kuralı
Aynı fıkraya göre söndürme cihazlarına ulaşma mesafesi en fazla 25 metredir. Bunu kuş uçuşu değil, insanın gerçekten yürüyeceği yol olarak düşünün: raflar, duvarlar ve makineler arasında dolanarak yürünen mesafe. Uzun bir depoda iki uçta birer tüp yetmeyebilir; koridorun ortasına da tüp gerekebilir.
Kaç tane tüp gerekir?
Yönetmeliğe göre düşük tehlike sınıfındaki yerlerde her 500 m² için, orta ve yüksek tehlike sınıfındaki yerlerde her 250 m² için uygun tipte 1 adet 6 kg’lık söndürücü bulundurulur. Kazan dairesi, mutfak, elektrik panosu odası gibi özel riskli bölümler için ayrıca tüp istenir. Kendi yeriniz için hesabı ihtiyaç hesaplayıcımızda iki dakikada yapabilirsiniz.
Yangın tüpü nereye konmaz?
Yönetmelik bazı yerleri açıkça yasaklıyor. Söndürme cihazları şu noktalarda bulundurulmaz:
- Kapı arkasında: Kapı açıkken tüp görünmez; kapıyı kapatmadan tüpe ulaşılamaz.
- Kapalı dolaplarda (yangın dolapları hariç): Dolabın içinde olduğunu bilmeyen kişi tüpü bulamaz.
- Derin duvar girintilerinde: Görüş açısı daralır, tüp gözden kaçar.
- Isıtma cihazlarının üstünde veya yakınında: Kalorifer peteği, soba, fırın gibi ısı kaynakları tüpün iç basıncını yükseltir ve söndürücü maddeyi bozabilir.
Bir sebeple tüpü doğrudan görünmeyen bir yere koymak zorunda kalıyorsanız, yerinin fosforlu işaretlerle gösterilmesi şarttır.
Yerinizi denetime hazır hale getirin
6 kg ABC tüpleri, duvar askı aparatı, kontrol etiketi ve fosforlu levha. Tekirdağ’ın tüm ilçelerinde hizmet veriyoruz.
Mekâna göre yerleşim örnekleri
Aşağıdaki örnekler yönetmeliğin genel ilkelerinin sahada nasıl uygulandığını gösteriyor. Kesin sayı ve konum mekânın büyüklüğüne, tehlike sınıfına ve planına göre değişir.
Apartman ve site
Tüpler genellikle her katın merdiven sahanlığına, daire kapılarının görebileceği bir duvara asılır. Kazan dairesi girişi, jeneratör odası ve otopark için ayrıca tüp düşünülür; kapalı otoparklarda tekerlekli tip tercih edilir. Ayrıntılar için site ve apartmanlar sayfamıza bakabilirsiniz.
Ofis ve iş merkezi
Koridorlarda çıkış kapılarının yanına ve ortak alanlara 6 kg ABC tüpler, sunucu ve elektrik panosu odalarının girişine ise elektronik cihazlara kalıntı bırakmayan karbondioksitli (CO₂) tüpler konur. CO₂ tüpler hakkında ayrıntılı bilgi ayrı sayfamızda.
Restoran ve ticari mutfak
Mutfakta tüp, ocaklardan uzakta ve mutfak çıkışına yakın bir noktada durmalıdır; ateşin yanındaki bir tüpe yangın anında ulaşılamaz. Kızgın yağ yangınları için ise taşınabilir tüplerin yanında davlumbaz içi otomatik söndürme sistemi düşünülmelidir. Bkz. davlumbaz söndürme sistemi.
Depo, atölye ve fabrika
Raf koridorlarının başlarına ve kolonların dibine askı aparatıyla tüp asılır; 25 metre kuralı en çok bu tip uzun alanlarda ihlal edilir. Geniş alanlarda ve yanıcı malzeme bulunan bölümlerde tekerlekli tüpler eklenir. Bkz. depo ve lojistik, fabrika ve OSB.
Yangın tüpü askı aparatı nasıl seçilir?
Askı aparatı küçük bir parça gibi görünse de tüpün düşmeden, sallanmadan ve tek hamlede alınabilecek şekilde durması ona bağlı. Seçerken şunlara dikkat edin:
- Tüp kapasitesine uygun olsun. 6 kg’lık bir tüpü 1–2 kg için üretilmiş ince bir kancaya asmayın.
- Duvar tipine uygun dübel kullanın. Beton ve tuğlada standart dübel yeterlidir; alçıpan duvarda alçıpan dübeli ya da arkasındaki profile vidalama gerekir. Alçıpana sıradan dübelle asılan tüp zamanla duvarı yırtar.
- Tüpü önden almaya izin versin. Kayış veya kelepçe varsa tek hareketle açılabilmelidir.
- Araçta mutlaka sabitleyici aparat kullanın. Araç tipi aparatlar kelepçeli ya da kayışlıdır ve tüpün yolda yuvarlanmasını önler.
- Duvar yoksa sehpa kullanın. Cam cephe gibi asma yapılamayan noktalarda tüp sehpası ya da ayağı kullanılır. Denetime tabi bir yerdeyseniz bu çözümü yerel itfaiyeyle teyit etmekte fayda var.
Duvar aparatı ve kontrol etiketini buradan inceleyebilirsiniz.
Yangın tüpü levhası ve işareti
Yönetmelik tüplerin “görülebilecek şekilde işaretlenmesini” istiyor. Bunun için uluslararası standart TS EN ISO 7010’daki F001 yangın söndürücü işareti kullanılır: kırmızı kare zeminde beyaz tüp sembolü. Levha:
- Tüpün hemen üstüne, insanların kalabalık arasından ya da raf üstünden görebileceği yüksekliğe asılır.
- Koridorlarda tüpün yandan da görülmesi için duvara dik (bayrak tipi) levha tercih edilebilir.
- Elektrik kesildiğinde de görünmesi için fosforlu (fotolüminesan) olmalıdır.
Adım adım yangın tüpü montajı
- Yeri seçin: Çıkışa yakın, geçiş yolu üzerinde, kapı arkası ve ısı kaynağı olmayan bir duvar bulun. En uzak noktadan yürüme mesafesinin 25 metreyi geçmediğini kontrol edin.
- Yüksekliği ölçün: Yerden 90 cm ölçüp işaretleyin. Bu nokta, aparatın tüpü taşıyan kancasının hizasıdır.
- Delin ve dübelleyin: Duvar tipine uygun dübel kullanın, aparatı iki vidayla sağlam şekilde sabitleyin.
- Tüpü asın: Manometre ve kullanma talimatı öne, yani size dönük olacak şekilde yerleştirin.
- Levhayı takın: F001 işaretini tüpün üstüne asın.
- Etiketi kontrol edin: Dolum ve kontrol tarihleri okunur olmalı. Süreler için yangın tüpleri kaç yılda bir doldurulur yazımıza bakabilirsiniz.
- Önünü boş tutun: Tüpün önüne koli, sandalye, palet bırakılmayacağını çalışanlara ya da sakinlere söyleyin.
En sık yapılan hatalar
- Tüpü yere, duvar dibine koymak ve zamanla önünün eşyayla kapanması.
- 6 kg’lık tüpü göz hizasının üstüne, tavana yakın asmak.
- Bütün tüpleri giriş kapısının yanına toplayıp alanın gerisini boş bırakmak.
- Mutfakta tüpü ocağın hemen yanına asmak.
- Levha asmamak ya da levhayı tüpten uzak bir duvara asmak.
- Askı aparatını alçıpana sıradan dübelle sabitlemek.
Sık sorulan sorular
Yangın tüpü yere konabilir mi?
12 kg ve üzeri tüpler ve tekerlekli tüpler yerde ya da zemine yakın bir sehpa üzerinde durabilir. 4–12 kg arasındaki tüplerin ise duvara asılması ve askı halkasının yaklaşık 90 cm’yi geçmemesi istenir. Doğrudan yere bırakılan tüp nemden etkilenir ve kolayca gözden kaybolur.
Yangın tüpleri yerden kaç cm yukarıda duvara asılmalıdır?
4 kg’dan ağır, 12 kg’dan hafif tüplerde askı halkası yerden yaklaşık 90 cm’yi geçmeyecek şekilde. Daha küçük tüplerde yönetmelik ayrıca bir yükseklik belirtmez; kolayca uzanılabilecek bir yükseklik yeterlidir.
Evde yangın tüpü nereye konmalı?
Mutfağın çıkışına yakın ama ocaktan uzak bir duvar ya da antre en iyi yerlerdir. Böylece hem mutfakta çıkan bir yangına hem de evin geri kalanına hızla ulaşılabilir. Ev için genellikle 2 kg ya da 6 kg ABC kuru tozlu tüp yeterlidir.
Yangın tüpü levhası zorunlu mu?
Yönetmelik tüplerin görülebilecek şekilde işaretlenmesini istiyor; tüpün doğrudan görülemediği yerlerde fosforlu işaret şart. Bu nedenle iş yerleri, apartmanlar ve denetime tabi tüm binalarda levha kullanılması gerekir.
Dayanak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Madde 99 (taşınabilir söndürme cihazları), TS EN ISO 7010 güvenlik işaretleri standardı.
Yerinizde durum ne, birlikte bakalım
Yerinizin türünü ve m²'sini girin, yönetmeliğe göre hangi üründen kaç adet gerektiğini çıkaralım. İki dakika sürüyor, sonucu doğrudan teklife gönderiyor.